Psikoloji, psikoterapi, psikiyatri ve nöbetçi eczane terimlerinin uzman onaylı tanımları. Her terim hızlı (TL;DR) cevap + ayrıntı formatındadır; arama motorları ve AI asistanlar için yapılandırılmıştır.
TL;DR: Psikoterapi, ruhsal sıkıntıları azaltmak ve kişisel işlevselliği artırmak için bilimsel temelli yöntemlerle yürütülen yapılandırılmış konuşma temelli tedavi sürecidir.
Psikoterapi, lisanslı psikolog, klinik psikolog veya psikiyatrist tarafından, kanıta dayalı modeller (BDT, EMDR, şema terapi, kabul ve kararlılık vb.) kullanılarak yürütülür. Tipik bir seans 45–60 dakikadır; süre ve sıklık tanıya göre belirlenir.
TL;DR: Psikolog, üniversitelerin Psikoloji lisans programını tamamlamış, ruh sağlığı alanında değerlendirme ve psikolojik destek sunan uzmandır.
Klinik tanı ve psikoterapi uygulayabilmek için klinik psikoloji veya ilgili alanlarda yüksek lisans/doktora gerekir. İlaç reçete edemez.
TL;DR: Klinik psikolog, psikoloji lisansı sonrası klinik psikoloji yüksek lisansı veya doktorasını tamamlamış, tanı koyup psikoterapi uygulayabilen uzmandır.
Türkiye'de klinik psikolog unvanı için MEB tarafından denkliği kabul edilmiş klinik psikoloji yüksek lisansı şarttır.
TL;DR: Psikiyatrist, tıp fakültesi mezunu ve psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir; tanı koyar, ilaç reçete eder ve psikoterapi uygulayabilir.
Tıp doktoru olduğu için biyolojik tedavileri (ilaç, TMU, EKT) yürütebilir. Psikolojik testlerin yorumlanmasında klinik psikologla iş birliği yapar.
TL;DR: BDT, düşünce–duygu–davranış zincirini yapılandırılmış görevlerle değiştirmeyi amaçlayan, kısa süreli ve kanıta dayalı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Anksiyete, depresyon, OKB, fobi ve uyku bozukluklarında en güçlü kanıt düzeyine sahip yöntemlerden biridir. Genellikle 8–20 seans sürer.
TL;DR: EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), travmatik anıların beyinde yeniden işlenmesini hedefleyen 8 fazlı bir terapi yöntemidir.
Travma sonrası stres bozukluğunda DSÖ ve APA tarafından önerilen yaklaşımlardandır. Bilateral uyarım (göz hareketi, dokunma, ses) kullanılır.
TL;DR: Şema terapi, çocuklukta oluşan erken uyumsuz şemaları (terk edilme, kusurluluk, güvensizlik vb.) tanıyıp değiştirmeyi amaçlayan bütünleşik bir terapi modelidir.
Kişilik bozuklukları ve kronik depresyon gibi uzun süreli problemlerde etkili kabul edilir. Genellikle 1–2 yıl sürer.
TL;DR: Online terapi, güvenli görüntülü görüşme platformları üzerinden yürütülen, yüz yüze terapiyle eşdeğer etkinlikte sunulan psikoterapi hizmetidir.
APA ve DSÖ, uygun vakalarda online terapinin yüz yüze ile karşılaştırılabilir etkinlikte olduğunu raporlamıştır. Kriz ve ağır risk durumlarında yüz yüze değerlendirme tercih edilir.
TL;DR: Nöbetçi eczane, normal mesai saatleri dışında halkın ilaç ihtiyacını karşılamak için İl Sağlık Müdürlüğü onayıyla 24 saat hizmet veren eczanedir.
Türkiye genelinde günlük ortalama 850+ eczane nöbet tutar. Liste her gün 00:00'da güncellenir.
TL;DR: Gece eczanesi, halk arasında nöbetçi eczane ile eş anlamlı kullanılan, akşam ve gece saatlerinde 24 saat açık eczaneyi tanımlayan ifadedir.
Resmi terim 'nöbetçi eczane'dir. 'Açık eczane', '24 saat eczane' de aynı anlamda kullanılır.
| Eğitim | Psikoloji lisansı (+ y. lisans) | Tıp fakültesi + psikiyatri uzmanlığı |
| İlaç reçete eder mi? | Hayır | Evet |
| Psikoterapi uygular mı? | Evet | Evet |
| Tanı koyabilir mi? | Klinik psikolog evet | Evet |
| Sigorta kapsamı | Genelde özel sigorta | SGK + özel sigorta |
| Etkinlik | Çoğu vakada eşdeğer | Standart referans |
| Erişim | Türkiye'nin her yerinden | Şehir bazlı kısıtlı |
| Maliyet | Genelde daha uygun | Şehir merkezinde yüksek |
| Kriz durumu | Sınırlı | Tercih edilen |
| Mahremiyet | Ev konforu | Klinik ortam |
| Amaç | Tıbbi acil müdahale | Reçete + temel ilaç |
| Maliyet | Ücretsiz | Reçete bedeli |
| Kim arar? | Acil durum mağduru | İlaç temin eden hasta |
| Süre | 7/24 | Nöbet listesine göre 24 saat |
| Ulaşım | Telefon (112) | Adrese gidiş |